Sosyal medyayı özgürlük alanı sanıyoruz ancak paylaştığımız bir ekran görüntüsü, öfkeyle yazılan bir yorum ya da masum görünen bir ‘retweet’ hapis cezasıyla sonuçlanabilir. İşte dijital dünyada ‘herkes yapıyor’ diyerek farkında olmadan işlediğimiz, adli sicilinizi yakabilecek 10 kritik suç.

Sosyal medya, düşüncelerimizi özgürce ifade edebildiğimiz bir alan gibi görülse de, paylaşılan her içerik ‘ifade özgürlüğü’ kapsamında değerlendirilmez. Birçok kullanıcı, masum sandığı bir paylaşım, yorum ya da ‘retweet’in (yeniden paylaşım) aslında Türk Ceza Kanunu’na göre suç oluşturabileceğinin farkında bile değil. Üstelik bu suçlar sadece bilinçli olarak değil, öfke anında, dalga geçmek amacıyla ya da ‘herkes paylaşıyor’ düşüncesiyle de işlenebiliyor. Sonuç ise para cezası, hapis tehdidi ve adli sicile işleyen kayıtlar olabiliyor.

‘YAKALANMAYIZ’ DEMEYIN

Avukat Bülent Deniz, insanların sosyal medya ortamının anonimliğini hesaba katarak yakalanmayacakları düşüncesine asla kapılmamaları gerektiğini söyledi. Deniz, “Dijital ortamdaki her hareketimiz ardımızda ayak izi bırakmaktadır. Kolluk kuvvetlerinin elindeki teknik olanaklar ve Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu’nun teknik yetenekleri sayesinde sosyal medya ortamında suç işleyen kişilerin tespiti ve yakalanmasında büyük başarı kaydedilmekte. Hatta bazı suçlar bakımından dijital ortamda gerçekleştirilen eylemler, gerçek hayatta gerçekleştirilenlere oranla daha ağır cezalarla karşılık bulmaktadır” dedi. Deniz, sosyal medyada farkında olmadan işlenen en yaygın suç örneğini şöyle sıraladı:

1 Kişisel veri paylaşımı: Bir arkadaşınızla yaptığınız WhatsApp yazışmasının ekran görüntüsünü, onun açık rızası olmadan paylaşmak suçtur. Mesaj içeriğinde isim, soyisim, telefon numarası, profil fotoğrafı veya ses kaydı bulunması suçu daha da ağırlaştırabilir. ‘Zaten kendisi yazmıştı’ ya da ‘özel bir şey yoktu’ savunmaları çoğu zaman geçerli kabul edilmez.

2 Hakaret Suçu: Tartışma anında öfkeyle yazılan ‘aptal’, ‘dolandırıcı’, ‘şerefsiz’ gibi kelimeler hakaret suçudur. Sadece bir gönderinin altına yorum yapmak değil, hakaret içeren bir tweeti retweet (RT) etmek veya paylaşmak da suça ortak olmak sayılabilir.

3 Özel hayatın ihlali: Bir restoranda veya sokakta video çekerken, arka planda konuşan veya yemek yiyen yabancı kişilerin net bir şekilde görünmesi ve bu videonun paylaşılması özel hayatın gizliliğini ihlal edebilir. ‘Yanlışlıkla kadraja girdi’ savunması her zaman yeterli olmaz.

4 Dezenformasyon: Özellikle acil durumlarda (deprem, salgın, savaş vb.) doğruluğundan emin olunmayan ‘Şurada patlama olmuş’, ‘Şu sular zehirliymiş’ gibi asılsız bilgileri “halk arasında endişe, korku veya panik yaratmak saikiyle” paylaşmak suç kapsamındadır. ‘Ben de başkasından gördüm’ demek sorumluluğu ortadan kaldırmaz.

5 Yargıyı etkilemeye teşebbüs: Devam eden bir soruşturma veya dava hakkında, mahkemeyi baskı altına alacak paylaşımlar yapmak suç teşkil edebilir. ‘Bu kişi kesin ceza almalı’ ya da ‘Hakimler bunu serbest bırakamaz’ gibi organize kampanyalar, yargı bağımsızlığını etkilemeye teşebbüs olarak değerlendirilebilir.

6 Tehdit Suçu: Bu da sosyal medyada en sık rastlanan yazışmaların başında geliyor. ‘Seni bulacağım’, ‘Bunun hesabını soracağım’, ‘Gününü göstereceğim’ gibi ifadeler tehdit suçu kapsamına girer. Şaka amacıyla yazılmış olsa bile, karşı tarafın kendisini tehdit altında hissetmesi yeterlidir. Emojiler veya ironi kullanılması suçu ortadan kaldırmaz.

7 Suçluyu övmek: Kesinleşmiş bir mahkeme kararıyla suçlu bulunmuş kişileri, işledikleri suçtan dolayı övmek suçtur. ‘İyi yapmış’, ‘Elleri dert görmesin’ gibi yorumlar bu kapsama girer. Özellikle şiddet suçlarını ‘iyi olmuş’ gibi paylaşımlar yargı tarafından hassasiyetle değerlendirilir.

8 Müstehcenlik: Genel ahlak sınırlarını aşan görüntü, video veya yazıların herkese açık şekilde paylaşılması suçtur. Özellikle çocukların erişimine açık platformlarda bu içeriklerin paylaşılması ya da yayılmasına aracılık edilmesi ağırlaştırıcı neden sayılır. ‘Ben üretmedim, sadece paylaştım’ savunması kabul edilmez.

9 Sahte hesapla paylaşım: Başkasını taklit eden ya da gerçek kimliğini gizleyerek açılan sahte hesaplar, özellikle bir kişiyi hedef alıyorsa suç kapsamına girebilir. Fake hesap üzerinden yapılan hakaret, tehdit veya ifşalar ‘nasıl olsa gerçek ben değilim’ düşüncesiyle paylaşılsa da, IP ve dijital izler üzerinden kullanıcı tespit edilebilir

10 Linç kültürü: Bir kişi veya işletme hakkında başlatılan linç kampanyalarına yorum yaparak, hakaret içeren etiketler kullanarak veya hedef gösteren paylaşımları çoğaltarak katılmak da suç oluşturur. ‘Ben sadece yorum yaptım’ savunması çoğu zaman geçerli olmaz. Toplu hareket içinde yapılan paylaşımlar, kişiyi hedef gösterme ve itibarsızlaştırma suçu kapsamında değerlendirilebilir.

https://www.posta.com.tr/yazarlar/murat-gulderen/sosyal-medyada-farkinda-olmadan-islenen-10-suc-2950622