Türkiye, gencecik evlatlarını hayattan koparan vahşetlerin yasını tutarken, Instagram, Telegram, TikTok gibi platformlar denetim zafiyetleri yüzünden ‘ölüm envanteri’ sunmaya devam ediyor. Yasaklı sustalı bıçaklardan elektroşok cihazlarına kadar onlarca suç aleti, peynir-ekmek fiyatına kargoyla kapıya kadar geliyor.
Murat GÜLDEREN /POSTA
Türkiye çocuk cinayetlerinin yasını tutarken, sosyal medyanın karanlık yüzü, bu vahşetlere cephane taşıyan devasa bir ‘suç marketine’ aracılık ediyor.” Instagram, Telegram ve bazı e-ticaret altyapıları üzerinden taşınması ve satışı yasak olan sustalı bıçaklar, kelebekler, elektroşok cihazları ve muştalar, sorgusuz sualsiz satılmaya devam ediyor. Tek istenen IBAN’a para yatırmak. Üstelik bu ürünler çoğu zaman ‘hobi’, ‘koleksiyon’, ‘taktik ekipman’ ya da ‘dekoratif ürün’ etiketiyle pazarlanıyor.
KAPIYA KADAR KARGO
Uzmanlara göre en büyük tehlike, bu ürünlere erişim kolaylığı. Öyle ki suça meyilli bir kişi, hiçbir sabıka kontrolünden geçmeden, sadece bir mesajla kapısına kadar ölümcül aletler getirtebiliyor. Bazı satıcılar açık açık şu ifadeleri kullanıyor: ‘Sorunsuz gönderim’, ‘Kargoda sorun yaşamazsınız’, ‘Oyuncak kategorisinde gider’, ‘Paket içeriği gizli’... Özetle üç kuruşa ölüm aletleri satılıyor. Sosyal medyada bu ürünlerin büyük bölümü 500-1000 TL aralığında kargo dahil satılıyor ve 24-48 saat içinde teslim ediliyor.
EN ÇOK YARALAMA VE HIRSIZLIK
- Yapılan araştırmalara göre suça sürüklenen çocukların yüzde 85’i erkek.
- En sık görülen suçlar yaralama ve hırsızlık.
- Çocuk suçluluğunun yoğunlaştığı yaş grubu 14–17 arasında.
- Özellikle ergenlik dönemindeki çocuklar arasında sosyal baskı, aile içi sorunlar ve ekonomik zorluklar önemli etken olarak öne çıkıyor.
- Güvenlik birimlerine gelen veya getirilen çocukların karıştığı olay sayısı 2024 yılında, 2023 yılına göre yüzde 9.8 oranında artarak 612 bin 651 oldu.
-Bu olaylarda çocukların 279 bin 620’si mağdur olarak 202 bin 785’i suça sürüklenme sebebiyle, 96 bin 438’i bilgisine başvurma amacıyla, 18 bin 561’i kayıp (hakkında kayıp müracaatı yapılıp daha sonra bulunan) olması sebebiyle, 8 bin 729’u kabahat işlediği iddiasıyla, 6 bin 518’i ise bu nedenlerin dışında kalan diğer nedenlerden dolayı güvenlik birimlerine geldi veya getirildi.
- Suça sürüklenen çocukların yüzde 40.4’ü yaralama olayına karıştı.
ŞİDDET HIZLA ARTIYOR
Aynı zamanda emekli polis olan Adli Bilişim Uzmanı İsa Altun, “Çocukların ve gençlerin birkaç tıkla öldürücü aletlere ulaşabilmesi, şiddetin gündelik hayatın bir parçası haline geldiğini gösteriyor” dedi.
Altun, Instagram, Tiktok, Telegram gibi sosyal medya platformlarında bu ürünlerin reklam gibi sunulmasının, ‘zararsız’ algısı yarattığını ifade ederek, bu algının, özellikle öfke kontrolü gelişmemiş bireylerde ölümcül sonuçlar doğurabildiğini ifade etti
HER ŞEY AİLEDE BAŞLIYOR
Ailede duygusal yakınlığın hayati önem taşıdığını kaydeden Altın, şöyle devam etti:
"Aile içi şiddet, ihmal, yoksulluk, okuldan kopma, akran baskısı, erken yaşta madde kullanımı ya da güvenli bir bağ kuramamak… Bunların her biri bir çocuğun iç dünyasında sessiz bir alarmdır. Bu sinyaller görülmediğinde, çocuklar kendilerine ‘ait hissedecekleri’ alanı çoğu zaman yanlış çevrelerde bulur."
İŞTE EN ÇOK SATILANLAR
İsa Altun, emniyet birimleri dijital devriye faaliyetlerini artırsa da, her kapatılan hesabın yerine anında yenisinin açıldığını da vurguladı. Altun, sosyal medya platformlarından en çok satılan suç aletlerini ise şöyle sıraladı: Kelebek bıçaklar, sustalılar, çelik muştalar, elektroşok cihazları, gizli bıçaklı bastonlar, pençe bıçaklar, zincirli sopalar, palalar, kasaturalar, çelik joplar, gizli bıçaklı taraklar, Rambo bıçakları...
ALGORİTMA ENGELLEMİYOR
Altun’a göre asıl sorun, sosyal medya platformlarının bu ilanları ‘ticari içerik’ olarak görmesi. Şiddet çağrısı barındıran paylaşımlar, ‘koleksiyon’ ya da ‘hobi’ etiketiyle algoritmalardan kaçırılıyor. Şikayet edilen ilanların bir kısmı saatler içinde kaldırılsa da, aynı ürün dakikalar içinde başka bir hesap üzerinden yeniden satışa sunuluyor. Bu da dijital denetimin caydırıcı olmaktan çok uzak olduğunu gösteriyor.
6 AY ILE 1 YIL ARASI CEZA
Avukat Bülent Deniz de, bu satışları yapanlara verilen cezalara ilişkin şu bilgileri verdi: “6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkındaki Kanun gereği kesici, delici nitelikteki aletler yasak kapsamındadır. Bu tür aletleri satanlar veya satın alanlar hakkında Türk Ceza Kanunu gereği hapis cezası öngörülmektedir. Satan veya satın alanlar ile bulunduranlar için yasa gereği 6 aydan 1 yıla kadar hapis cezası yaptırımı söz konusudur.”
YAPTIRIM CAYDIRICI OLMALI'
Deniz, son dönemlerde özellikle yaşı küçük bireylerin gerçekleştirdiği eylemlerde bıçak, sustalı, ve benzeri aletlerin kullanıldığına vurgu yaparak, şöyle devam etti:
“Elde edilmesi kolay, fiyatı da düşük olduğu için tercih edilen bu suç aletleri ile cinayetler işlenmektedir. Dolayısıyla bu türden ateşli silah sayılmayan ve ancak sıklıkla görüldüğü gibi ölüme varan eylemlerde kullanılan kesici, delici aletler için verilecek hapis cezasının artırılması gerektiği açıkça görülmektedir.”
