Sosyal medya paylaşımları WhatsApp yazışmaları ve gizlice alınan kayıtlar... Günlük alışkanlıklarınız hukuken sizi ne kadar bağlıyor? Avukat Bülent Deniz, dijital dünyada herkesin bilmesi gereken kritik sınırları 16 soruda yanıtladı.
16 soruda dijital çağın hukuk rehberi
Teknoloji o kadar hızlı ilerliyor ki, hukuk dünyası da bu dönüşüm karşısında sürekli kendini güncelliyor. Deepfake ile seslerin taklit edildiği, sosyal medyada organize linçlerin sıradanlaştığı ve özel hayatın sınırlarının giderek silindiği bir dönemde yaşıyoruz. Artık risk sadece sokakta değil, cebimizde taşıdığımız telefonun içinde. Peki, dijital dünyada sınırlar nerede başlıyor, nerede bitiyor? WhatsApp mesajları mahkemede gerçekten delil sayılıyor mu? Profilinize izinsiz konulan bir fotoğraf için ne yapabilirsiniz? İşte dijital hayatta en çok merak edilen bu soruları Avukat Bülent Deniz’e sorduk.
KİŞİLİK HAKKI İHLALİ SAYILIR!
1- İnternette hakkımda yanlış bilgi yayılırsa ya da linç edilirsem ne yapabilirim?
Bu durum, ‘kişilik haklarının ihlali’ kapsamına girer. Öncelikle ilgili platformdan ve sosyal medyada bunu yayan kişiden içeriğin kaldırılmasını isteyin. Eş zamanlı olarak sosyal medya platformuna mesaj atarak içeriğini kaldırılmasını talep edebilirsiniz. İçerikte hakaret, küfür, tehdit niteliğinde sözler varsa, Cumhuriyet Başsavcılığına başvurarak, içeriği üreten kişi hakkında soruşturma yapılmasını isteyebilirsiniz. Bu gelişmelerin bitiminde de kişilik haklarınızın zarara uğramış olması nedeniyle Asliye Hukuk Mahkemesinde manevi tazminat davası açabilirsiniz.
2- Birisi benim sesimi AI ile taklit ederse ne olur?
Bu çok yeni ama ciddi bir ihlal. Kişinin sesi de biyometrik veri sayılır. İzinsiz kullanımı Türk Ceza Yasasına göre suçtur. Yasaya göre kişisel veri niteliğindeki bilgilerin sizden izinsiz elde edilmesi, yayılması öncelikle bu suçu oluşturur. Kişisel veriler elde edilerek sizin adınıza dolandırıcılık yapılmışsa, bu da ayrı bir suç olarak cezalandırılacaktır.
TAZMİNAT HAKKI DA DOĞAR
3- Telefonumdan biri gizlice ekran görüntüsü alırsa suç mu?
Telefon kişinin kendi özel alanıdır ve dolayısıyla özel hayat kapsamındadır. Telefonunuzdaki herhangi bir verinin, ekran görüntüsünün izinsiz alınması özel hayatın gizliliğini ihlal suçu oluşturur. Üçüncü kişilerle paylaşılması da bu suçun nitelikli ve ağırlaştırılmış halidir. Bu durumda yapan kişi hakkında ceza söz konusu olacağı gibi ayrıca tazminat isteme hakkınız da bulunmaktadır.
WHATSAPP YAZIŞMASINA DİKKAT!
4- WhatsApp grubunda yazılanlar suç sayılır mı?
Evet. WhatsApp grubu özel alan gibi görünse de hukuken sorumluluk doğurur. Hakaret, tehdit, nefret söylemi gibi içerikler burada da suçtur.
5- Birisi benim fotoğrafımı profil yaparsa ne olur?
İzinsiz fotoğraf kullanımı kişilik haklarına saldırıdır. Eğer bu durum sizi küçük düşürüyor veya yanıltıcı bir izlenim oluşturuyorsa tazminat ve içerik kaldırma talep edebilirsiniz.
6- Birinin mesajlarını görüp kullanmak suç mu?
Eğer o mesaj size ait değilse ve izinsiz şekilde elde edildiyse bu hukuka aykırıdır. Kişisel verilerin hukuka aykırı ele geçirilmesi suçu oluşabilir.
7- Telefon konuşması kaydı delil olur mu?
Kural olarak karşı tarafın rızası olmadan kayıt almak suçtur. Ancak kendinizi koruma amacıyla ve başka şekilde ispat imkanı yoksa, bir suçun işleneceğine ilişkin güçlü bir tahmininiz var ise rıza olmadan alınan telefon kaydı mahkemede kullanılabilir ve delil niteliğindedir.
8- Beni engelleyen biri hakkında yasal işlem yapabilir miyim?
Hayır. Sosyal medya platformlarında engelleme, kişisel tercih olarak değerlendirilir. Tek başına bir hak ihlali sayılmaz.
9- WhatsApp mesajları ekran görüntüsüyle dava açılır mı?
Evet, açılabilir. Ancak WhatsApp görüntüleri delil başlangıcı sayılmaktadır. Bu delilin başkaca delillerle desteklenmesi gerekir.
10- Bana gönderilen mesajı başkasına atmak suç olur mu?
Eğer mesaj özel nitelikteyse ve karşı tarafın rızası yoksa bu durum “haberleşmenin gizliliğini ihlal” suçunu oluşturabilir.
11- Bir uygulama üzerinden dolandırılırsam kim sorumlu?
Öncelikle dolandırıcılığı yapan kişi sorumludur. Ancak platformun güvenlik açıkları varsa, elbette platformun da sorumluluğu gündeme gelir.
DOLANDIRICILIKTA CEZA ARTAR
12- Birisi sosyal medyada benim adıma sahte hesap açarsa ne yapabilirim?
Bu durum ‘kimlik taklidi’ ve ‘kişilik hakların ihlali’ kapsamına girer. Sahte hesapların kapatılması için platforma şikayet edilebilir, ayrıca savcılığa suç duyurusunda bulunulabilir. Eğer hesap üzerinden dolandırıcılık yapılırsa ceza boyutu daha da ağırlaşır.
13- Deepfake ile benim görüntüm kullanılıp sahte video yapılırsa ne olur?
Bu hem kişilik haklarına saldırı hem de dolandırıcılık ve itibar zedeleme suçu oluşturabilir. Özellikle ticari veya manipülatif amaç varsa ceza daha ağır olur.
ESKİ SEVGİLİ TEHDİTLERİNE GEÇİT YOK
14- Eski sevgilim veya biri özel fotoğraflarımı ya da videolarımı internette paylaşırsa ne yapabilirim?
Bu durum ‘özel hayatın gizliliğini ihlal’ ve ‘kişisel verilerin hukuka aykırı olarak yayılması’ suçlarını oluşturur. Hemen sulh ceza hakimliğine başvurarak içeriğin acil kaldırılmasını talep edebilirsiniz. Aynı zamanda tazminat davası ve savcılığa suç duyurusu hakkınız vardır.
15- İşverenim sosyal medya hesaplarımı inceleyip bu yüzden beni işten çıkarabilir mi?
İşvereninizin özel hayatınıza dair paylaşımlarınızı gerekçe göstererek sizi işten çıkarması, ayrımcılık ve özel hayatın gizliliğinin ihlali anlamına gelebilir. Ancak paylaşımlarınız işyerini açıkça zarara uğratıyor veya iş akdini ağır şekilde ihlal ediyorsa (hakaret, iftira, rekabet yasağı ihlali vb.) fesih haklı sebebe dayanabilir. İşten çıkarılma durumunda işe iade davası açma hakkınız var.
16- Biri sizi kameraya alıp hakaret etmeye başlarsa buna nasıl bir savunma ile karşılık verilmeli?
Bir kişinin bulunduğu ortamda izinsiz şekilde video kaydına alınması, ‘özel hayatın gizliliğini ihlal’ suçu kapsamında değerlendirilebilir. Eğer kayıt sırasında hakaret, tehdit veya küçük düşürücü ifadeler kullanılıyorsa, bu durum ayrıca ‘hakaret suçu’nu da oluşturur.
https://www.posta.com.tr/yazarlar/murat-gulderen/16-soruda-dijital-cagin-hukuk-rehberi-2999612
