22.07.2024

TBMM Başkanlığına sunulan yazılı soru önergelerinin yanıtlanmasına ilişkin verileri değerlendirenTüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz; “Anayasa ve TBMM İç Tüzüğünde yer alan yazılı soru önergesi yoluyla denetleme işlevi fiilen kullanılamıyor” dedi.

Tüketici Birliği Federasyonu Genel Başkanı Mehmet Bülent Deniz konuyla ilgili şu açıklamayı yapmıştır:

Demokrasinin toplum için iyi yönetim biçimi olabilmesi, iktidarın denetlenebilir olması ile olanaklıdır. İktidarın denetimi, demokraside dengeyi sağlayacak yegâne araçtır.

Bu kapsamda, TC. Anayasası’nın 98. maddesi, Türkiye Büyük Millet Meclisi’nin bilgi edinme ve denetleme yolunu düzenlemekte olup “Türkiye Büyük Millet Meclisi; Meclis araştırması, genel görüşme, Meclis soruşturması ve yazılı soru yollarıyla bilgi edinme ve denetleme yetkisini kullanır. … Yazılı soru, yazılı olarak en geç onbeş gün içinde cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir” hükmünü içermektedir.

Yine TBMM İç Tüzüğü’nün 96. maddesi; “Yazılı soru, kısa, gerekçesiz ve kişisel görüş ileri sürülmeksizin; kişilik ve özel yaşama ilişkin konuları içermeyen bir önerge ile yazılı olarak cevaplanmak üzere milletvekillerinin, Cumhurbaşkanı yardımcıları ve bakanlara yazılı olarak soru sormalarından ibarettir”düzenlemesiyle TBMM üyelerinin bilgi edinme ve denetleme hak ve görevini düzenlemektedir.

188.486 soruya, 30.460 yanıt

Ancak Kocaeli Milletvekili sayın Ömer Faruk Gergerlioğlu’nın TBMM Başkanlığı’na 20.05.2024 tarihinde sunduğu yazılı soru önergesine verilen yanıt, TBMM’nin gerek Anayasa ve gerekse TBMM İç Tüzük ile üyelerine tanınmış bilgi edinme ve denetleme hakkını gereği ve yeteri kadar kullanılamadığını göstermektedir. TBMM Başkanlığı tarafından 11.06.2024 tarihinde verilen yanıta göre; 03.06.2024 tarihine kadar 24., 25., 26, 27, ve 28. yasama döneminde toplam 188.486 yazılı soru önergesi verilmiştir.

Mevzuatta belirlenen 15 günlük yanıt süresi içinde yanıtlanan soru önergesi 30.460, yani yüzde 16,16’sını oluşturmaktadır. Yine 188.486 yazılı soru önergesinin yüzde 43,27’sini oluşturan 81.567’sine süresi geçtikten sonramuhatapları tarafından yanıt verilmiştir.

“Emekliye zam yapılacak mı” sorusuna yanıt yok

Yazılı soru önergelerin süresi içinde ve süresi geçtikten sonra verilen yanıtların içerikleri de yazılı soru önergesindeki amacı karşılamamaktadır. Örneğin Denizli Milletvekili Yasin Öztürk tarafından 10.05.2024 tarihinde sunulan; “açlık sınırının altında yaşayan emekli vatandaşlarımızın maaşlarında vicdana dayalı düzenlemeler yapacak mısınız” sorusunu içeren yazılı soru önergesi süresinde, “… bahsi geçen hususlar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının görev ve yetki alanına girmektedir” yanıtı ile karşılanmıştır.

Ticaret Bakanı: “Suriye ile ticarete ben bakmıyorum?”

Yine Şanlıurfa Milletvekili sayın Mahmut Tanal’ın Türkiye ile Suriye arasındaki ticarete ilişkin 28.08.2023 tarihli yazılı soru önergesi, muhatabı Ticaret Bakanı Prof. Dr. Ömer Bolat tarafından;“5429 sayılı Türkiye İstatistik Kanunu kapsamında istatistiksel bilgilerin saklanması, kullanıcıya sunulması, söz konusu alanlara ilişkin sistemlerin geliştirilmesi ve bu amaçla ulusal ve uluslararası bir bilgi ağı ve bilgi akış sisteminin oluşturulmasını koordine etme görevi Türkiye İstatistik Kurumu'nun uhdesinde yer almaktadır”şeklinde yanıtlanmıştır.

Demokraside bilgi edinme ve denetleme işlevinin tam anlamıyla kullanılması, şeffaflık ve hesap verilebilir olmayı sağlayacaktır. Öncelikle yasama organı ve giderek toplumun bilgi edinme ve denetleme hakkı, yönetimde keyfiliği önleyecek en önemli araçtır.

Mehmet Bülent Deniz

Genel Başkan